Kỳ I: Những “cánh tay nối dài” bền bỉ ở cơ sở
Trong hành trình nâng cao chất lượng dân số, chăm sóc sức khỏe Nhân dân, đội ngũ cộng tác viên dân số ở thôn, bản, tổ dân phố là lực lượng âm thầm nhưng đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Họ là những người ngày ngày băng qua những cung đường đồi núi, “đi từng ngõ, gõ cửa từng nhà, rà từng đối tượng” để tuyên truyền, vận động, tư vấn các chính sách về dân số, kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc sức khỏe sinh sản… cho người dân, góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước vào cuộc sống.
Cán bộ trạm Y tế xã Phố Bảng tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn người dân cách chăm sóc sức khỏe cho mẹ bầu, trẻ em.
Cụ thể hóa chủ trương của Đảng bằng những chính sách sát thực tiễn
Có thể nói, công tác dân số là một trong những nhiệm vụ quan trọng, gắn chặt với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững, những năm qua tỉnh Tuyên Quang đã tích cực cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới; các chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Y tế bằng nhiều chương trình, kế hoạch, đề án phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Việc chuyển trọng tâm chính sách từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển, Tuyên Quang không chỉ quan tâm đến việc duy trì mức sinh hợp lý mà còn chú trọng nâng cao chất lượng dân số, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương.
Để các chính sách đi vào từng gia đình, từng cộng đồng dân cư, đội ngũ cộng tác viên dân số chính là những người giữ vai trò nòng cốt. Họ không chỉ là người tuyên truyền mà còn là cầu nối giữa ngành y tế với người dân, là “những cánh tay nối dài” ở cơ sở, là những người tiên phong đem chính sách của Đảng, Nhà nước, của tỉnh đến với người dân.
Nhân viên y tế kiêm cộng tác viên dân số thôn Lủng Sính, xã Phố Bảng tham gia cùng cán bộ Trạm Y tế tổ chức cho trẻ uống thuốc tẩy giun và vitamin A tại thôn.
“Đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”
Theo đồng chí Đỗ Thị Mỹ, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Tuyên Quang cho biết: Sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, hệ thống làm công tác dân số trên địa bàn tỉnh tiếp tục được củng cố, kiện toàn. Có 124/124 xã, phường bố trí viên chức y tế kiêm nhiệm công tác dân số tại trạm y tế. Có 18 Trung tâm Y tế khu vực đều có bộ phận chuyên môn thực hiện nhiệm vụ dân số, truyền thông và giáo dục sức khỏe. Có 3.654/3.803 thôn, tổ dân phố bố trí y tế thôn kiêm cộng tác viên dân số, 15 tổ dân phố có cộng tác viên dân số, còn 134 thôn, bản, tổ dân phố chưa có cộng tác viên dân số.
Ở những thôn bản vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện đi lại còn nhiều khó khăn, vai trò của cộng tác viên dân số càng trở nên quan trọng. Không có tiếng loa lớn, không có những hội trường đông người, công việc của họ nhiều khi chỉ bắt đầu từ những cuộc trò chuyện giản dị bên bếp lửa, ngoài nương rẫy hay trong những buổi sinh hoạt cộng đồng.
Theo anh Vừ Mí Nhìa, nhân viên y tế thôn kiêm cộng tác viên dân số thôn Xóm Mới, xã Phố Bảng cho biết: Công việc của cộng tác viên dân số hiện nay khá nhiều, từ tuyên truyền kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc sức khỏe sinh sản, vận động phụ nữ mang thai đi khám định kỳ, thực hiện sàng lọc trước sinh, sơ sinh đến cập nhật số liệu, theo dõi biến động dân số tại địa bàn. Trong khi đó, nhiều hộ dân sinh sống cách xa nhau, giao thông đi lại khó khăn nên cộng tác viên phải dành nhiều thời gian để thực hiện nhiệm vụ.
Cùng giống anh Nhìa, anh Mua Pa Lùng, thôn Giàng Trù D, xã Du Già chia sẻ: “Công việc của cộng tác viên dân số không có giờ hành chính. Khi bà con đi làm nương về, buổi tối mới ở nhà thì mình lại đến nói chuyện, tuyên truyền, vận động, hướng dẫn họ cách phòng chống dịch bệnh, ăn uống hợp vệ sinh, các biện pháp kế hoạch hóa gia đình, cho con uống thuốc, tiêm chủng đầy đủ… Có những hộ ở xa, đường đi khó khăn, phải đi lại mấy lần mới gặp, nhưng mình vẫn cố gắng đến từng nhà để thông báo cho bà con biết”.
Nhờ đó, người dân dần thay đổi nhận thức, nắm được lịch tiêm chủng, lịch khám chữa bệnh miễn phí, biết cách chăm sóc gia đình, vệ sinh môi trường, phóng chống dịch bệnh. Theo chị Hầu Thị Mẩy, thôn Nà Liên, xã Du Già chia sẻ: Trước đây, chúng tôi chưa hiểu hết ý nghĩa của việc sinh đẻ có kế hoạch, chăm sóc sức khỏe sinh sản hay việc khám thai định kỳ. Từ khi được cộng tác viên dân số trong thôn thường xuyên đến nhà tuyên truyền, hướng dẫn, gia đình tôi đã hiểu hơn về việc sinh đủ số con phù hợp với điều kiện kinh tế, biết chăm sóc sức khỏe cho bản thân, cho con cái tốt hơn.
Cùng chung suy nghĩ, chị Sùng Thị Máy, thôn Đường Thượng, xã Du Già cho biết: “Nhờ có đội ngũ y tế thôn thường xuyên hướng dẫn, tuyên truyền em đã biết cho con bú đúng cách, chăm sóc con đảm bảo dinh dưỡng, biết sơ cứu cho con khi sặc sữa, thức ăn; biết phòng chống dịch bệnh giao mùa và nắm bắt được lịch tiêm chủng đầy đủ cho con”.
Những cánh tay đắc lực
Thông qua mạng lưới cộng tác viên dân số tại cơ sở, các trạm y tế đã triển khai hiệu quả nhiều hoạt động truyền thông, tư vấn về dân số và phát triển bằng các hình thức đa dạng như: Nói chuyện chuyên đề, sinh hoạt câu lạc bộ, truyền thông tại cộng đồng, trường học và lồng ghép trong các cuộc họp thôn, tổ dân phố. Nhờ bám sát địa bàn, gần gũi với người dân, đội ngũ cộng tác viên dân số đã góp phần quan trọng đưa các chủ trương, chính sách về dân số, chăm sóc sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình đi vào cuộc sống.
Nhờ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, trong đó có vai trò nòng cốt của đội ngũ cộng tác viên dân số, công tác dân số trên địa bàn tỉnh đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh không ngừng được nâng lên; 100% trạm y tế xã, phường có khả năng cung cấp các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình; trên 80% người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ, lập hồ sơ quản lý và chăm sóc sức khỏe theo quy định. Tỷ số giới tính khi sinh từng bước được kiểm soát, từ 111,7 trẻ trai/100 trẻ gái năm 2021 giảm xuống còn khoảng 110 trẻ trai/100 trẻ gái năm 2025. Những kết quả đó góp phần nâng cao chất lượng dân số, cải thiện sức khỏe cộng đồng và thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Bà Mai Thị Loan, Giám đốc Trạm Y tế xã Bắc Quang tổ chức họp với nhân viên y tế và cộng tác viên dân số các thôn để nắm bắt tình hình, triển khai nhiệm vụ của Trạm.
Theo bà Mai Thị Loan, Giám đốc Trạm Y tế xã Bắc Quang cho biết, xã có diện tích tự nhiên 141,93 km², dân số trên 32 nghìn người với 19 dân tộc cùng sinh sống tại 55 thôn. Trong thời gian qua, nhờ đội ngũ y tế thôn đã bám sát địa bàn phụ trách, làm tốt tuyên truyền, vận động nhân dân chủ động phòng, chống dịch bệnh, giáo dục sức khỏe, vệ sinh môi trường; chủ động theo dõi, quản lý sức khỏe người dân và thông báo lịch tiêm chủng mở rộng đến các hộ gia đình có trẻ nhỏ, mẹ bầu nên tỷ lệ tiêm chủng, khám thai định kỳ đạt kết quả cao; đặc biệt là khi có vấn đề gì xảy ra thì kịp thời sơ cứu, nắm bắt thông tin và báo luôn cho Trạm Y tế xã xuống hỗ trợ, giúp đỡ người dân”.
Những lời nhận xét mộc mạc ấy chính là minh chứng sinh động cho vai trò của đội ngũ cộng tác viên dân số, những người không quản ngại khó khăn, lặng lẽ “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” để mỗi gia đình có thêm những kiến thức bổ ích, dần thay đổi tư duy, suy nghĩ lạc hậu, nâng cao nhận thức, biết cách chăm sóc sức khỏe, sinh con có kế hoạch, nuôi dạy con tốt hơn.
Kỳ II: Chính sách mới tiếp thêm động lực cho những người giữ “nhịp cầu” dân số ở cơ sở
Biên tập viên Cổng TTĐT tỉnh
