Năm 2024, khi Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phê duyệt hệ thống iTwood – Hệ thống truy xuất nguồn gốc gỗ hợp pháp Việt Nam. Tuyên Quang là một trong năm địa phương đầu tiên được lựa chọn thí điểm cấp mã số vùng trồng rừng nguyên liệu theo hệ thống này. Mỗi mã số được cấp cho một khu rừng cụ thể, được quản lý chi tiết đến từng lô, khoảnh, định vị chính xác mỗi diện tích rừng được gắn tọa độ GPS, hiển thị trên bản đồ số với thông tin rõ ràng về diện tích, loài cây, chủ rừng. Dữ liệu xuyên suốt vòng đời rừng từ thời điểm trồng, chăm sóc, bón phân, tỉa thưa cho đến dự kiến khai thác đều được cập nhật liên tục trên nền tảng điện toán đám mây. Chỉ cần quét mã QR, mọi thông tin về “lý lịch” lô gỗ có thể được kiểm chứng nhanh chóng, minh bạch, không phụ thuộc vào hồ sơ giấy. Ở góc độ quản lý, đây chính là việc trao “hộ chiếu số” cho từng cánh rừng, tạo nền tảng để gỗ rừng trồng Tuyên Quang tự tin bước ra thị trường quốc tế.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Mạnh Tuấn cùng đoàn công tác khảo sát khu rừng keo được cấp mã số rừng của Công ty Lâm nghiệp Yên Sơn tại xã Trung Sơn.
Công ty TNHH Lâm nghiệp Yên Sơn là một trong những đơn vị đầu tiên được cấp mã số vùng trồng rừng. Lô rừng keo lai hơn 1 ha thuộc Đội 821, xã Trung Sơn được xác định chính xác tọa độ trên hệ thống iTwood và được Chi cục Kiểm lâm tỉnh chứng nhận. Việc cấp mã số giúp doanh nghiệp minh bạch quy trình sản xuất, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu sản phẩm sang các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, EU.
Ông Trần Xuân Quảng, Giám đốc Công ty TNHH Lâm nghiệp Yên Sơn cho biết, việc số hóa dữ liệu giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí kiểm tra hiện trường, tăng hiệu quả chỉ đạo sản xuất và quan trọng hơn là tạo được niềm tin với đối tác thu mua. Sau lô rừng thí điểm, Công ty tiếp tục đề nghị cấp mã số vùng trồng cho hơn 1.278 ha rừng, chiếm khoảng 80% diện tích rừng của đơn vị.
Sau 2 năm triển khai, tổng diện tích rừng trồng được đăng ký để cấp mã tại Tuyên Quang đạt trên 5.272 ha, trong đó Công ty TNHH Lâm nghiệp Sơn Dương 2.350 ha, Công ty Lâm nghiệp Yên Sơn có 1.278 ha, Công ty Lâm nghiệp Tuyên Bình 1.190 ha và trên 500 ha rừng trồng của hộ gia đình tại các xã trọng điểm về rừng của tỉnh.
iTwood không chỉ là một kho dữ liệu, mà là một hệ sinh thái số hoàn chỉnh cho quản lý chuỗi cung ứng gỗ hợp pháp. Hệ thống này cho phép theo dõi dòng chảy của gỗ từ rừng trồng đến nhà máy chế biến và thị trường tiêu thụ theo thời gian thực. iTwood tạo ra sự kết nối chặt chẽ giữa chủ rừng, với công cụ quản lý tài sản hiện đại, lâu dài. Cơ quan quản lý, có khả năng giám sát biến động rừng chính xác, ngăn chặn khai thác trái phép. Doanh nghiệp chế biến, chủ động nguồn nguyên liệu sạch, đáp ứng các tiêu chuẩn FSC, PEFC. Lực lượng kiểm lâm, giảm thủ tục hành chính, thay thế xác nhận thủ công bằng dữ liệu số.
Theo bà Mai Thị Hoàn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc cấp mã số vùng trồng rừng góp phần minh bạch hóa thông tin, thúc đẩy xuất khẩu gỗ và lâm sản, tạo nền móng để xây dựng tỉnh trở thành Khu lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao của vùng phía Bắc. Khi toàn bộ diện tích rừng được định danh, tỉnh sẽ sở hữu một “Big Data” lâm nghiệp có giá trị lớn, đủ sức hấp dẫn các tập đoàn chế biến gỗ hàng đầu thế giới. Không dừng lại ở đó, hệ thống dữ liệu minh bạch còn mở ra cơ hội tham gia thị trường tín chỉ carbon rừng – nguồn thu mới đầy tiềm năng, giúp người trồng rừng có thêm lợi ích kinh tế mà không phải khai thác gỗ sớm.
Với diện tích rừng sản xuất khoảng 190 nghìn ha, sản lượng khai thác khoảng 1 triệu m3/năm, chiếm trên 23% sản lượng khai thác của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, Tuyên Quang là một trong những địa phương cung cấp nguyên liệu gỗ lớn của cả nước. Vì vậy, việc cấp mã số vùng trồng là cấp thiết, giúp sản phẩm gỗ rừng trồng của tỉnh khẳng định thương hiệu và lợi thế cạnh tranh.
Đồng chí Nguyễn Văn Diện, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ NN&MT) khẳng định, mã số rừng trồng là công cụ quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa quản lý ngành lâm nghiệp. Mã số không chỉ xác định cụ thể từng khu rừng mà còn kết nối dữ liệu giữa chủ rừng, cơ quan quản lý và doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu. Đây là cơ sở để cấp chứng chỉ rừng, truy xuất nguồn gốc gỗ hợp pháp và giúp Việt Nam chủ động thích ứng với quy định EUDR của Liên minh châu Âu về chống phá rừng và suy thoái đất.
Theo đồng chí Trần Lâm Đồng, Phó Giám đốc Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, mã số vùng trồng cần gắn với quyền lợi cụ thể để người dân và doanh nghiệp thấy rõ lợi ích. Khi mã số trở thành điều kiện giúp sản phẩm bán được giá cao hơn, tham gia chuỗi cung ứng tiêu chuẩn hoặc kiểm tra nhanh hơn, người trồng rừng sẽ chủ động tham gia. Việc cấp mã điện tử sẽ kết nối trực tiếp với hệ thống truy xuất lâm sản, tạo thuận lợi cho quản lý và giao dịch.
Cùng với định hướng xây dựng khu lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao, việc nhân rộng cấp mã số vùng trồng rừng sẽ tạo nền tảng cho quản lý rừng hiện đại, phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững và khẳng định vị thế của Tuyên Quang là trung tâm cung ứng nguyên liệu gỗ lớn của cả nước trong kỷ nguyên chuyển đổi số.
Ban Biên tập Cổng TTĐT tỉnh
