Phản biện có trách nhiệm, thông tin có kiểm chứng
Niềm tin của nhân dân không hình thành từ khẩu hiệu, mà được bồi đắp bằng những việc làm cụ thể như giải quyết thủ tục hành chính đúng hạn, tiếp nhận và xử lý phản ánh, làm rõ sai phạm, cung cấp thông tin chính xác, kịp thời. Trong xã hội số, một thông tin chưa đầy đủ, qua nhiều lượt chia sẻ, cắt ghép, bình luận có thể bị đẩy xa sự thật, tác động trực tiếp đến nhận thức cộng đồng.
Tổ Công nghệ số cộng đồng xã Yên Sơn đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong các nhà trường. (Ảnh Công an xã Yên Sơn).
Quyền tự do ngôn luận, phản ánh, kiến nghị và giám sát của người dân cần được tôn trọng, bảo đảm theo pháp luật. Tuy nhiên, từ phản ánh đến kết luận là cả quá trình cần được kiểm chứng bằng chứng cứ, xác minh và trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền. Không thể lấy cảm xúc thay chứng cứ, lượt tương tác thay kết luận hay một trường hợp để quy chụp cho cả tập thể, ngành, lĩnh vực. Không gian mạng không nằm ngoài pháp luật; tài khoản ảo không xóa bỏ trách nhiệm, mỗi lượt đăng, bình luận, chia sẻ đều cần được cân nhắc về tính xác thực và hậu quả.
Khung pháp lý về môi trường số ngày càng được hoàn thiện, tạo cơ sở phòng ngừa, xử lý vi phạm. Nghị định số 330/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 19/8/2026; Nghị định số 328/2026/NĐ-CP về phòng, chống tin giả, tin sai sự thật có hiệu lực từ ngày 05/10/2026. Qua đó khẳng định, tự do trên không gian mạng luôn đi đôi với trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm xã hội.
Thực tế tại Tuyên Quang pháp luật đang được thực thi từ cơ sở, những trường hợp đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật được cơ quan chức năng phát hiện, xác minh và xử lý theo quy định. Mục tiêu của xử lý vi phạm không chỉ nhằm răn đe mà còn để nâng cao nhận thức cộng đồng, giúp mỗi người hiểu rằng trước khi đăng tải, bình luận hay chia sẻ một nội dung, cần cân nhắc tính xác thực, nguồn gốc và hậu quả có thể phát sinh.
Mỗi người dân là một “điểm lọc” thông tin
Tuyên Quang hiện có 3.926 Tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 20.000 thành viên, đây là lực lượng quan trọng đưa kỹ năng số đến từng địa bàn, khu dân cư; không chỉ hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến mà còn góp phần hình thành thói quen sử dụng mạng an toàn, có trách nhiệm. Theo đồng chí Dương Minh Nguyệt, Bí thư Tỉnh đoàn Tuyên Quang, lực lượng đoàn viên, thanh niên đang phát huy vai trò xung kích trong tuyên truyền pháp luật, lan tỏa thông tin tích cực và hướng dẫn người dân sử dụng nền tảng số an toàn, có trách nhiệm.
Tại xã Lâm Bình, đồng chí Nguyễn Ngọc Tú, Bí thư Đoàn xã cho biết, các tổ công nghệ số cộng đồng đang phát huy vai trò cầu nối giữa chính quyền và người dân. Không chỉ hướng dẫn dịch vụ công trực tuyến, các tổ còn đẩy mạnh tuyên truyền, giúp người dân nâng cao ý thức khi tiếp nhận, đánh giá và chia sẻ thông tin trên không gian mạng.
Từ lâu bà Thò Thị Mai, dân tộc Mông ở thôn Xá Ngài, xã Sà Phìn tích cực tham gia gìn giữ và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Mông, bà Mai đã rèn luyện thói quen kiểm chứng thông tin trên mạng xã hội. Khi gặp nội dung chưa rõ nguồn gốc, bà chủ động tìm hiểu qua các kênh chính thống, cơ quan truyền thông uy tín; đồng thời nhắc người thân không vội tin, không chia sẻ nội dung chưa được xác thực.
Với thế hệ trẻ, thói quen kiểm chứng thông tin càng có ý nghĩa. Em Phàn Thị Thảo, học sinh Trường Phổ thông dân tộc nội trú Liên cấp Tiểu học và THCS xã Minh Tân cho biết, qua hướng dẫn của thầy cô và lực lượng Công an, em cùng các bạn được trang bị kỹ năng nhận diện tin giả, tin sai lệch. Từ đó chủ động tìm hiểu, đối chiếu nguồn thông tin chính thống trước khi tiếp nhận, bình luận hoặc chia sẻ thông tin trên mạng xã hội.
Trí tuệ nhân tạo (AI) mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng khiến thông tin giả ngày càng tinh vi. Hình ảnh, âm thanh, video có thể được tạo dựng, chỉnh sửa khó phân biệt thật - giả. Vì vậy, mỗi người cần hình thành văn hóa kiểm chứng, dừng lại trước khi chia sẻ, kiểm tra nguồn, đối chiếu thông tin chính thống, phân biệt sự kiện với bình luận, suy đoán; không coi nội dung lan truyền rộng rãi là sự thật khi chưa được xác minh.
Đồng chí Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lũng Cú cho rằng, nâng cao nhận thức cho người dân là nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh thông tin thật - giả ngày càng khó phân biệt. Từ cơ sở, mỗi người dân có thể trở thành một “điểm lọc”, mỗi gia đình là nơi hình thành kỹ năng số, mỗi đoàn viên, hội viên là một tuyên truyền viên. Khi những “điểm lọc” được nhân lên, cộng đồng sẽ hình thành một hàng rào xã hội rộng lớn trước tin giả và thông tin xấu độc.
Lực lượng Công an xã Sơn Vĩ hướng dẫn nhân dân cài đặt các ứng dựng số và tuyên truyền trên không gian mạng. (Ảnh Công an xã Sơn Vĩ).
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng bắt đầu từ sự thật
Theo đồng chí Vương Thúy Hằng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Tuyên Quang, những vấn đề dư luận quan tâm cần được nhìn nhận khách quan, xử lý đúng pháp luật và trên tinh thần cầu thị. Sai phạm phải được làm rõ, xử lý nghiêm; bất cập phải thẳng thắn nhìn nhận, khắc phục; phản ánh chính đáng phải được lắng nghe; thông tin sai sự thật phải được nhận diện, xử lý theo quy định. Đó cũng là cách bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng một cách thiết thực, không né tránh hạn chế, không phủ nhận khuyết điểm, không để một vụ việc bị bóp méo, thổi phồng thành cái cớ phủ nhận những nỗ lực và kết quả chung.
Một sự cố có thể gây xáo trộn nhất thời, nhưng cách ứng xử trước sự cố mới quyết định tác động lâu dài. Khi vấn đề được xác minh bằng chứng cứ, xử lý bằng pháp luật, thông tin được cung cấp minh bạch và phản ánh được tiếp nhận cầu thị, hạn chế sẽ trở thành cơ sở để hoàn thiện quản lý, nâng cao chất lượng phục vụ và củng cố đồng thuận xã hội.
Trước tin giả, điều cần thiết không phải là tranh cãi mà là lấy sự thật làm căn cứ, pháp luật làm chuẩn mực, minh bạch làm phương thức và trách nhiệm làm điểm tựa. Khi cơ quan nhà nước chủ động thông tin, báo chí làm tốt vai trò định hướng, pháp luật được thực thi nghiêm minh và người dân có trách nhiệm với mỗi hành vi trên mạng, môi trường thông tin sẽ lành mạnh hơn, góp phần củng cố niềm tin và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số.
Ngô Hùng, Vũ Kiên
