Điều chỉnh mức trợ cấp, phụ cấp ưu đãi đối với người có công
Từ ngày 01/10/2026, Nghị định số 321/2026/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, quy định mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi đối với người có công với cách mạng và thân nhân. Theo quy định mới, mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công được nâng từ 2,789 triệu đồng lên 3,012 triệu đồng/tháng. Việc điều chỉnh mức chuẩn là cơ sở để xác định mức hưởng của nhiều chế độ trợ cấp, phụ cấp ưu đãi theo quy định hiện hành.
Bên cạnh mức trợ cấp, phụ cấp, Nghị định cũng quy định các chế độ ưu đãi dành cho người có công và thân nhân, gồm bảo hiểm y tế; điều dưỡng phục hồi sức khỏe; hỗ trợ phương tiện trợ giúp, dụng cụ chỉnh hình, phương tiện và thiết bị phục hồi chức năng cần thiết; hỗ trợ ưu đãi giáo dục tại các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân đến trình độ đại học.
Các chính sách hỗ trợ liên quan đến công tác chăm sóc, tri ân người có công cũng được quy định, như hỗ trợ thăm viếng mộ liệt sĩ, di chuyển hài cốt liệt sĩ; hỗ trợ công tác mộ liệt sĩ, công trình ghi công liệt sĩ; xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cùng một số chế độ ưu đãi khác theo quy định.
Quỹ Học bổng quốc gia chính thức đi vào hoạt động
Một chính sách mới đáng chú ý trong lĩnh vực giáo dục là việc Quỹ Học bổng quốc gia chính thức được vận hành từ ngày 01/10/2026 theo Nghị định số 317/2026/NĐ-CP ngày 11/8/2026 của Chính phủ. Quỹ được tổ chức, quản lý và sử dụng nhằm hỗ trợ người học trong quá trình học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, phát triển kỹ năng nghề, năng lực số và khả năng hội nhập học thuật quốc tế.
Bên cạnh việc hỗ trợ trực tiếp cho người học, Quỹ hướng tới góp phần thu hẹp khoảng cách về cơ hội tiếp cận giáo dục giữa các vùng, miền và nhóm đối tượng. Trong đó, ưu tiên người học thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người học theo các ngành, lĩnh vực được ưu tiên hoặc những lĩnh vực đang có nhu cầu cao về nhân lực. Các chương trình học bổng được triển khai theo nhiều nhóm, gồm học bổng tài năng; học bổng dành cho người học đi học tập ở nước ngoài; học bổng thực hiện theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; học bổng thu hút người nước ngoài đến học tập, nghiên cứu tại Việt Nam và học bổng tạo cơ hội phát triển.
Việc hình thành Quỹ Học bổng quốc gia tạo thêm nguồn lực hỗ trợ người học, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục, nghiên cứu và phát triển năng lực cho những nhóm đối tượng phù hợp với định hướng ưu tiên.
Quy định mới về điều kiện kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu gạo
Trong lĩnh vực thương mại, Nghị định số 365/2026/NĐ-CP ngày 23/9/2026 của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu gạo có hiệu lực từ ngày 01/10/2026.
Theo quy định mới, thương nhân được thành lập và đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật được kinh doanh xuất khẩu gạo khi đáp ứng các điều kiện theo quy định, trong đó phải có ít nhất một kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và một cơ sở xay xát gạo đáp ứng yêu cầu của pháp luật về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Kho chứa và cơ sở xay xát có thể thuộc quyền sở hữu của thương nhân hoặc được thương nhân thuê của tổ chức, cá nhân khác. Trường hợp thuê phải có hợp đồng bằng văn bản theo quy định của pháp luật và bảo đảm thời hạn phù hợp với thời hạn của Giấy chứng nhận.
Một điểm đáng chú ý là thương nhân đã được cấp Giấy chứng nhận không được cho thương nhân khác thuê những kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và cơ sở xay xát đã được ghi nhận trong Giấy chứng nhận để thương nhân khác sử dụng làm căn cứ đề nghị cấp Giấy chứng nhận. Bộ Công Thương thực hiện cấp Giấy chứng nhận cho thương nhân dưới hình thức bản giấy và bản điện tử khi áp dụng đối với các trường hợp đáp ứng đầy đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo.
Học bạ số được quản lý thống nhất trên môi trường điện tử
Từ ngày 08/10/2026, Thông tư số 70/2026/TT-BGDĐT về quản lý và sử dụng học bạ số trong các cơ sở giáo dục phổ thông và cơ sở giáo dục thường xuyên có hiệu lực. Theo quy định, mỗi người học được tạo lập một học bạ số duy nhất, gắn với mã số hồ sơ học tập suốt đời. Dữ liệu để hình thành học bạ số phải được kiểm tra, đối chiếu và xác thực dựa trên hồ sơ của người học, dữ liệu định danh và dữ liệu quản lý giáo dục của cơ sở giáo dục.
Học bạ số chỉ được sử dụng chính thức sau khi dữ liệu được kiểm tra, xác thực và hoàn thành việc ký số theo quy định. Quy trình này bao gồm hoàn thiện dữ liệu, kiểm tra, đối chiếu, xác nhận, ký số của cá nhân có thẩm quyền, ký số của cơ sở giáo dục và cập nhật trạng thái ký số trên hệ thống. Mỗi lần phát hành học bạ số, bản điện tử hoặc trích lục điện tử phải được ghi nhận trên hệ thống, bảo đảm khả năng kiểm tra, xác thực và truy xuất nguồn gốc.
Học bạ số được sử dụng trong nhiều hoạt động giáo dục và thủ tục hành chính như chuyển trường, tuyển sinh, xác nhận kết quả học tập và rèn luyện, xét hoàn thành chương trình, xét lên lớp, cấp bản điện tử, trích lục, xác minh thông tin học tập và phục vụ công tác quản lý giáo dục. Người học được quyền truy cập, tra cứu, khai thác học bạ số của mình; yêu cầu cơ sở giáo dục kiểm tra, chỉnh sửa dữ liệu khi phát hiện sai sót; đồng thời được sử dụng học bạ số hợp pháp trong các giao dịch, thủ tục hành chính theo quy định.
Dữ liệu học bạ số tại các cơ sở giáo dục được kết nối, đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo theo chuẩn dữ liệu, chuẩn kỹ thuật do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định. Việc kết nối nhằm bảo đảm khả năng tích hợp, khai thác trên nền tảng số giáo dục quốc gia, Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng định danh quốc gia VNeID và các hệ thống thông tin liên quan khi đáp ứng điều kiện kết nối, xác thực và bảo đảm an toàn thông tin.
Thí điểm chế định luật sư công tại 8 bộ và 10 tỉnh, thành phố
Từ ngày 01/10/2026, Nghị quyết số 24/2026/QH16 của Quốc hội về thí điểm thực hiện chế định luật sư công bắt đầu có hiệu lực. Thời gian thí điểm kéo dài đến hết ngày 30/9/2028.
Theo quy định, luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân hoặc người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư để thực hiện các công việc có tính chất pháp lý. Hoạt động của luật sư công hướng tới việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính trị và doanh nghiệp nhà nước theo quy định.
Việc thí điểm được triển khai tại 8 bộ gồm Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng và tại UBND 10 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Lâm Đồng, Khánh Hòa, Đồng Nai và Bắc Ninh.
Thời gian nghỉ thai sản được tính khi xét thi đua, khen thưởng
Cũng từ ngày 01/10/2026, Nghị định số 368/2026/NĐ-CP có hiệu lực, quy định về nguyên tắc xét danh hiệu thi đua, hình thức và tiêu chuẩn khen thưởng, thẩm quyền, hồ sơ, thủ tục khen thưởng, quỹ thi đua, khen thưởng và mức tiền thưởng. Nghị định nhấn mạnh việc xét khen thưởng phải căn cứ vào điều kiện, tiêu chuẩn và thành tích đạt được. Việc khen thưởng không nhất thiết phải theo trình tự từ hình thức thấp đến hình thức cao hơn.
Đáng chú ý, thời gian nghỉ thai sản của cá nhân theo quy định của pháp luật được tính là thời gian công tác để xét tặng danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng. Trong trường hợp có nhiều cá nhân, tập thể cùng đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn khen thưởng, việc lựa chọn được thực hiện theo quy định, trong đó ưu tiên xem xét cá nhân nữ hoặc tập thể có tỷ lệ nữ từ 70% trở lên.
Đối với cá nhân nữ giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, thời gian giữ chức vụ để xét khen thưởng quá trình cống hiến được giảm 1/3 so với thời gian theo quy định chung. Trường hợp cá nhân thuộc diện được quy định tuổi nghỉ hưu cao hơn theo pháp luật thì thời gian xét khen thưởng quá trình cống hiến được thực hiện theo quy định chung.
Các chính sách có hiệu lực trong tháng 10/2026 tiếp tục cụ thể hóa nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân, người học, người có công, người lao động và hoạt động của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp. Việc nắm rõ các quy định mới là cơ sở để các cơ quan, đơn vị và cá nhân chủ động thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ và các thủ tục theo quy định.
Ban Biên tập Cổng TTĐT tỉnh
