Thủy điện Chiêm Hóa nằm trên sông Gâm, thuộc địa bàn xã Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang
Theo Quyết định, Quy trình vận hành hồ chứa thủy điện Chiêm Hóa được xây dựng nhằm bảo đảm an toàn công trình, tính mạng, tài sản của Nhân dân phía hạ du và hiệu quả khai thác công trình. Quy trình mới thay thế Quy trình vận hành hồ chứa thủy điện Chiêm Hóa được Bộ Công Thương phê duyệt tại Quyết định số 4021/QĐ-BCT ngày 9/8/2011 và có hiệu lực kể từ ngày ký.
Công trình thủy điện Chiêm Hóa nằm trên sông Gâm, thuộc địa bàn xã Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang. Theo quy trình điều chỉnh, công trình hiện được xác định là công trình cấp II; có công suất lắp máy 48 MW, dung tích toàn bộ 67,4 triệu m³, mực nước dâng bình thường 47,2 m, mực nước lũ thiết kế 50,98 m và mực nước lũ kiểm tra 55,34 m.
Quy trình xác định bảo đảm an toàn công trình đầu mối là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Hồ chứa phải chủ động phòng ngừa các tình huống bất trắc, với yêu cầu không để mực nước vượt cao trình mực nước lũ kiểm tra 55,34 m. Bên cạnh nhiệm vụ phát điện, trong mùa kiệt, công trình phải ưu tiên duy trì dòng chảy về hạ du phục vụ sinh hoạt, sản xuất và bảo đảm dòng chảy tối thiểu theo quy định.
Đáng chú ý, Quy trình quy định cụ thể chế độ vận hành trong mùa lũ từ ngày 15/6 đến ngày 31/10 hằng năm; mùa kiệt từ ngày 1/11 đến ngày 14/6 năm sau. Trong mùa lũ, mực nước hồ trước lũ và mực nước đón lũ không vượt quá cao trình 47,2 m. Việc vận hành phải căn cứ dự báo khí tượng thủy văn, thông tin vận hành các hồ chứa trên lưu vực và số liệu quan trắc thực tế; bảo đảm tổng lưu lượng xả về hạ du không lớn hơn lưu lượng tự nhiên vào hồ cùng thời điểm, với sai số cho phép ±10% trong điều kiện vận hành bình thường. Đồng thời, quy định duy trì dòng chảy tối thiểu sau đập với lưu lượng thường xuyên, liên tục không nhỏ hơn 2,35 m³/s. Khi xảy ra hạn hán, thiếu nước hoặc có yêu cầu cấp nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và các nhu cầu thiết yếu khác, hồ chứa phải ưu tiên đáp ứng yêu cầu cấp nước theo chỉ đạo của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, đồng thời bảo đảm an toàn công trình.
Công tác quan trắc, giám sát và cung cấp dữ liệu được quy định chặt chẽ. Công ty cổ phần Năng lượng Thành An T&T có trách nhiệm quan trắc lượng mưa trên lưu vực, mực nước thượng lưu, hạ lưu đập, tính toán lưu lượng đến hồ, lưu lượng xả và dự báo khả năng gia tăng mực nước hồ. Khi mực nước hồ bằng hoặc cao hơn 47,2 m và trong trường hợp vận hành chống lũ, tần suất quan trắc, tính toán tối thiểu 1 giờ/lần; khi mực nước hồ trên mực nước lũ thiết kế, tần suất được nâng lên 15 phút/lần. Công ty đồng thời phải lắp đặt, vận hành hệ thống giám sát khai thác, sử dụng tài nguyên nước và truyền dữ liệu tự động, liên tục theo quy định.
Đối với công tác cảnh báo, khi tổng lưu lượng xả qua cửa van đập tràn và qua nhà máy từ 1.070 m³/s trở lên, Công ty phải báo cáo Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh; thông báo cho Sở Công Thương, UBND xã Chiêm Hóa, các xã vùng hạ du và cơ quan, đơn vị liên quan để kịp thời thông tin đến người dân, triển khai biện pháp bảo đảm an toàn. Thời gian thông báo phải trước 2 giờ tính đến thời điểm thực hiện lệnh vận hành xả nước, trừ trường hợp khẩn cấp hoặc bất thường.
Quy trình cũng quy định cụ thể hiệu lệnh cảnh báo bằng còi trước và trong quá trình xả nước. Trường hợp cửa van đang đóng hoàn toàn, 30 phút trước khi xả phải kéo 3 hồi còi; trước khi xả nước qua cửa van kéo 2 hồi còi; khi kết thúc xả kéo 1 hồi còi. Nếu phát sinh tình huống đặc biệt cần xả nước khẩn cấp để bảo đảm an toàn công trình, phải phát 5 hồi còi, mỗi hồi dài 30 giây và cách nhau 5 giây.
Cùng với đó, chủ đầu tư phải phối hợp với các nhà máy thủy điện, chính quyền và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các địa phương vùng hạ du để xây dựng quy chế phối hợp vận hành; thường xuyên trao đổi, cập nhật thông tin với các công trình thủy điện, thủy lợi liên quan trên lưu vực sông Gâm. Trước khi đóng, mở cửa van điều tiết lũ hoặc chạy, dừng tổ máy phát điện, phải thông báo cho Nhà máy Thủy điện Tuyên Quang và Nhà máy thủy điện Yên Sơn để chủ động phương án vận hành an toàn, đồng bộ.
UBND tỉnh giao Sở Công Thương chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu, tài liệu và sự phù hợp của hồ sơ thẩm định; Công ty cổ phần Năng lượng Thành An T&T tổ chức thực hiện đúng Quy trình được phê duyệt, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du. Sau 5 năm thực hiện, nếu Quy trình vẫn phù hợp, Công ty phải báo cáo UBND tỉnh xem xét việc tiếp tục sử dụng hoặc điều chỉnh theo quy định.
Biên tập viên Cổng TTĐT tỉnh
